Polacy mają wysokie oczekiwania wobec szkół, licząc na to, że instytucje te zapewnią wiedzę, umiejętności życiowe oraz wychowanie, kładąc również nacisk na empatię i dobre relacje między uczniami. Takie wnioski wynikają z raportu „Szkoła do życia”, opracowanego przez Centrum Edukacji Obywatelskiej. Oczekiwania te przekładają się na negatywną ocenę współczesnego systemu edukacji – jedynie 25% respondentów ocenia go pozytywnie, a ponad 33% negatywnie.

Oczekiwania wobec szkół

– Nasz raport „Szkoła do życia” ukazuje, jak różnorodne i wysokie są oczekiwania społeczeństwa wobec szkół. Chcemy, aby szkoły nie tylko przygotowywały nas do życia, ale również wspierały relacje między uczniami. Wskazujemy, że krytyka dotycząca szkoły często dotyczy nie tyle jej funkcjonowania, co wizerunku, jaki jej nadawany – mówi dr Jędrzej Witkowski, prezes Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Badania i wyniki

W badaniu Minds & Roses, które miało miejsce w marcu 2026 roku i objęło 1000 osób w wieku od 18 do 65 lat, respondenci najczęściej wskazywali na znaczenie nauki praktycznych umiejętności życiowych (81%), przygotowania do pracy (80%) oraz rozwijania podstawowych kompetencji (80%). Najmniej istotne uznano naukę krytycznego myślenia (72%). Każdy z 21 obszarów dotyczących działalności szkoły był uznawany za ważny przez co najmniej 70% uczestników badania.

Oceny szkoły w różnych grupach wiekowych

Tylko co czwarty Polak ocenia szkołę pozytywnie, natomiast 36% wyraża negatywne opinie, a pozostałe 36% ocenia ją neutralnie. Wśród młodszych grup wiekowych, szczególnie wśród osób w wieku 18-25 lat, aż 46% ma negatywne zdanie o szkołach.

Różnorodność opinii

– Taki obraz może być alarmujący, ale warto przyjrzeć się, kto i jak ocenia szkołę. Ogólnie 25% jest zadowolonych z jej funkcjonowania. Gdy pytamy o konkretne aspekty, jak atmosfera w szkole czy umiejętność nauczania krytycznego myślenia, odpowiedzi stają się bardziej pozytywne – zauważa Magdalena Tędziagolska z firmy Badania i Działania.

Ocena poszczególnych obszarów działania szkoły

Żaden z 21 badanych obszarów działania szkoły nie uzyskał gorszej oceny niż ogólna ocena szkoły. Średni odsetek pozytywnych ocen wyniósł 36%. Najwyżej oceniono przygotowanie do egzaminów (48%), pracę z uczniami zdolnymi (45%) oraz przekazywanie wiedzy o świecie (44%). Najsłabiej oceniano przygotowanie do życia oraz nauczanie praktycznych umiejętności i krytycznego myślenia (po 29%) czy rozwiązywania problemów (31%).

Doświadczenia wpływające na ocenę szkoły

– Nasze doświadczenia mają wpływ na to, jak oceniamy szkołę. Rodzice, którzy mają dobre wspomnienia ze swoich czasów szkolnych, zazwyczaj oceniają szkołę pozytywnie – tłumaczy przedstawicielka firmy Badania i Działania.

Młodzież jako krytyk

Wśród osób, które pozytywnie oceniają szkołę, 33% dobrze wspomina swoje szkolne doświadczenia, 39% miało znaczących nauczycieli, a 29% to rodzice dzieci w wieku 7-19 lat.

Krytyka młodzieży wobec szkół

– Młodzi ludzie są najbardziej krytyczni wobec szkół, zwłaszcza w kontekście wspólnoty i atmosfery. Czują, że szkoła nie spełnia ich oczekiwań w zakresie wspierania ich samodzielności – mówi Magdalena Tędziagolska. – Warto zauważyć, że można szukać przyczyn w kondycji psychicznej młodych ludzi i ich poczuciu osamotnienia w dzisiejszym świecie.

Problemy współczesnych szkół

Autorzy raportu wskazują, że niska ocena szkół wynika z dwóch zjawisk: kryzysu ich wizerunku oraz rzeczywistych słabości systemu edukacji. Uważają, że konieczne jest zmienienie narracji dotyczącej szkół oraz ich funkcjonowania.

Potrzeba zmian w edukacji

– Obecnie mamy do czynienia z kryzysem wizerunku szkół. Nie możemy jednak powiedzieć, że funkcjonują one wspaniale i nie potrzebują zmian, bo to nieprawda. W debacie publicznej dominują negatywne głosy, a mniej słyszymy o sukcesach polskich uczniów w badaniach PISA – podkreśla ekspertka.

Rola szkoły w rozwoju kompetencji

Polacy częściej pragną, aby szkoły nauczyły młodzież, jak się uczyć, zamiast jedynie przekazywać wiedzę (51% wobec 25%). Uznają, że bardziej istotne jest rozwijanie umiejętności takich jak krytyczne myślenie, współpraca i kreatywność, niż skupienie na wiedzy przedmiotowej (54% wobec 19%). Ponadto, wszechstronny rozwój ucznia jest ważniejszy niż przygotowanie do egzaminów (59% wobec 18%).

Przyjazna szkoła

Respondenci częściej pragną szkoły przyjaznej (55%) niż wymagającej (20%), a także takiej, która rozwija wewnętrzną motywację i samodyscyplinę (56%) zamiast egzekwującej zasady (19%). Ważniejsze dla badanych jest również to, jak uczniowie czują się w szkole (50%) niż rezultaty ich nauki (22%).

Praktyczna i przyjazna szkoła

– Dwa kluczowe aspekty to szkoła praktyczna i przyjazna. Ta pierwsza powinna włączyć więcej zadań i wspólnej pracy, aby lepiej pokazywać zastosowanie wiedzy w życiu dorosłym. Polacy czują, że szkoła powinna przygotowywać do przyszłości – zaznacza Konrad Siwiński, senior partner w Minds & Roses. – Z drugiej strony, potrzebujemy szkoły, która będzie dbać o ucznia i nauczyciela, tworząc przyjazną atmosferę.

Wyzwania dla polskich szkół

– Jeśli chcemy, aby polskie szkoły stały się bardziej przyjazne i praktyczne, musimy jako społeczeństwo uwierzyć w ich potencjał. Musimy dostrzegać je jako miejsce, które może dynamicznie się zmieniać i odpowiadać na nasze potrzeby – podkreśla dr Jędrzej Witkowski. – Powinniśmy również zrealizować nasze wygórowane oczekiwania. Nie ma instytucji, która mogłaby spełnić wszystkie nasze wymagania. Konieczne jest wprowadzenie większej elastyczności w nasze oczekiwania wobec szkół, aby uniknąć frustracji i rozczarowań.

źródło: newseria.pl