Prace konserwatorskie, które miały na celu renowację stacjonarnego silnika gazowego Piekarskiego, trwały od kwietnia do września 2026 roku. Projekt „Konserwacja stacjonarnego silnika gazowego Piekarski” realizowany był dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Województwa Podlaskiego. Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu otrzymało na realizację projektu 189 tys. zł z Funduszu Promocji Kultury, co pokrywa 67,48% całkowitych kosztów. Dodatkowo, Województwo Podlaskie przekazało 89,6 tys. zł, co stanowi 31,99% wartości przedsięwzięcia.

Historia silnika Piekarskiego

Silnik został przekazany do ciechanowieckiego muzeum we wrześniu 2024 roku. Wcześniej, od 1946 roku do początku lat 50., był eksploatowany w młynie zbożowym w Starych Hołowczycach, a później pozostawiony w stanie nieużytkowanym. Do muzeum dotarł w złym stanie, z uszkodzonym cylindrem i blokiem silnika, brakującymi elementami, takimi jak aparat zapłonowy, układ chłodzenia, mechaniczna świeca i cała instalacja gazowa systemu Imberta. Mimo trudności, pracownicy muzeum postanowili przywrócić go do życia. Od kwietnia do września 2026 roku prowadzono intensywne prace konserwatorskie, które przywróciły silnik do pełnej sprawności. Dzięki temu nie jest już tylko martwym eksponatem, lecz dynamicznym świadkiem przedwojennego polskiego przemysłu rzemieślniczego.

Produkcja i historia Zakładów Mechanicznych

Silnik powstał w drugiej połowie lat 20. XX wieku w Zakładach Mechanicznych Sykstus Piekarski w Warszawie. Niestety, niewiele informacji przetrwało na temat tej firmy i jej założyciela. Pierwsze wzmianki o niej pojawiły się w 222. numerze „Kurjera Warszawskiego” z 12 sierpnia 1923 roku, gdzie zamieszczono reklamę: „Motory Diesel na gaz ssany, remonty, dorabianie wszelkich części oraz kompletne gazownie na wszelkie rodzaje paliwa wykonywują Zakłady mechaniczne Sykstus Piekarski, Sandomierska 15, Telefon 401-08”.

Mimo że firma formalnie zaliczana była do sektora rzemieślniczego, koncentrowała się głównie na produkcji silników gazowych o mocy 35-45 KM. W asortymencie znajdowały się również gazogeneratory, kompresory, pompy oraz zbiorniki. Zakłady oferowały także remonty silników innych producentów. W ciągu swojego istnienia wyprodukowano ponad 1000 silników, co potwierdza zachowany do dziś egzemplarz muzealny o numerze fabrycznym 1018. W wyniku bombardowań podczas Powstania Warszawskiego w sierpniu 1944 roku zakład został poważnie uszkodzony, a ostatnie ślady jego działalności pochodzą z 1948 roku. Obecnie znane są jedynie 3 lub 4 silniki tej marki, z których silnik Piekarskiego o mocy 35 KM jest jedynym ocalałym egzemplarzem.

Renowacja i znaczenie silnika

Dzięki przeprowadzonym pracom inżynieryjno-konserwatorskim udało się zahamować procesy korozyjne w strukturze żeliwa oraz precyzyjnie zrekonstruować kluczowe elementy mechaniczne. Odtworzono również brakujące systemy peryferyjne. Na podstawie analizy dokumentacji technicznej, zrekonstruowano układ chłodzenia i zintegrowaną instalację gazową systemu Imberta, wykorzystując oryginalny wentylator sygnowany „S. Piekarski Warszawa”. Umożliwia to zasilanie silnika jego pierwotnym paliwem, znanym jako holzgas.

Podczas realizacji projektu potwierdzono, że silnik gazowy Zakładów Mechanicznych Sykstus Piekarski jest jedynym znanym egzemplarzem tego modelu na świecie, co nadaje przedsięwzięciu niezwykłą wartość dla ochrony dziedzictwa technicznego zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym.

Publiczne uruchomienie silnika

Publiczna prezentacja uruchomienia silnika miała miejsce 20 września br. w Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu podczas plenerowej imprezy „Wykopki pod wiatrakiem”, która przyciągnęła liczne grono entuzjastów dawnej techniki.

Projekt został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Województwa Podlaskiego.

źródło: Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu
oprac.: Aneta Kursa

źródło: podlaskie.eu