W Muzeum Podlaskim znajduje się wyjątkowy eksponat, który ilustruje sztukę związaną z rosyjskim staroobrzędowiem – społecznością, która po rozłamie w prawosławiu w XVII wieku pozostała wierna swoim tradycjom liturgicznym. Sztuka odegrała kluczową rolę w ich kulturze, przyczyniając się do zachowania pamięci o dawnych czasach Rusi oraz budowania tożsamości religijnej i wspólnotowej.

Staroobrzędowcy i ich sztuka

Od końca XVII wieku aż do początku XX wieku, staroobrzędowcy niemal całkowicie zdominowali w Rosji produkcję metalowych ikon oraz krzyży. Dzięki postępowi w technikach odlewniczych możliwe stało się ich masowe wytwarzanie, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu artystycznego. Wśród najcenniejszych wyróżniały się tzw. ikony pomorskie, których tradycję kontynuowano w Moskwie po zamknięciu północnorosyjskich odlewni.

Ikona Wielkich Świąt

Prezentowana Ikona Wielkich Świąt jest doskonałym przykładem kunsztu mistrzów z Moskwy. Wyróżnia się precyzyjnym odlewem, starannie wykonanym reliefem, bogatą emalią oraz doskonałymi zawiasami, które umożliwiają składanie poszczególnych skrzydeł.

Trzy pierwsze skrzydła przedstawiają dwanaście Wielkich Świąt roku liturgicznego, w tym Zwiastowanie, Boże Narodzenie, Chrzest Chrystusa, Przemienienie, Zmartwychwstanie oraz Zaśnięcie Bogarodzicy. Czwarta kwatera zawiera wizerunki czterech szczególnie czczonych ikon maryjnych: Matki Bożej Włodzimierskiej, Tychwińskiej, Smoleńskiej oraz Znaku. Zwieńczenia paneli zdobią przedstawienia Ukrzyżowania, Trójcy Świętej Nowotestamentowej, Podwyższenia Krzyża Świętego oraz Pochwały Bożej Rodzicielki.

Symbolika i modlitwa

Na odwrocie jednego ze skrzydeł widnieje ośmiokończasty krzyż z symbolami Męki Pańskiej oraz cyrylickimi inskrypcjami, które oznaczają m.in. „Jezus Chrystus”, „Król Chwały”, „Syn Boży” i „Zwycięstwo”. Całość uzupełnia fragment modlitwy: „Krzyżowi Twojemu kłaniamy się, Władco, i święte Twoje Zmartwychwstanie wychwalamy”.

Ikona Wielkich Świąt stanowi nie tylko cenny przykład staroobrzędowego rzemiosła artystycznego, ale również jest świadectwem trwałości tradycji, wiary oraz tożsamości rosyjskich staroobrzędowców.

źródło i fot.: Muzeum Podlaskie

źródło: podlaskie.eu