Statystyki wskazują, że mniej niż 10% przypadków przemocy domowej wobec kobiet jest zgłaszanych odpowiednim organom. Wnioski z analizy badania dotyczącego przemocy uwarunkowanej płcią (EU-GBV) pokazują, że skala tego zjawiska może być znacznie większa. Z danych wynika, że przemoc psychiczna dotyka co piątą kobietę, a fizyczna – co dziewiątą. Chociaż wiele kobiet wie, gdzie szukać pomocy, rzadko decydują się na zgłoszenie sprawy, traktując to jako swoją osobistą sprawę, którą chcą rozwiązać samodzielnie.

Badania EU-GBV w Polsce

Badanie EU-GBV, koordynowane przez Eurostat, zostało przeprowadzone w Polsce w latach 2021–2023 przez Główny Urząd Statystyczny. Wzięło w nim udział ponad 5 tysięcy kobiet w wieku od 18 do 74 lat z różnych regionów kraju. To badanie stanowi część szerszego projektu realizowanego w 21 państwach europejskich. W niektórych krajach, w tym w Polsce, skupiono się wyłącznie na populacji kobiet, podczas gdy inne objęły również mężczyzn.

Przemoc w bliskich relacjach

Kobiety są znacznie częściej narażone na przemoc ze strony partnerów niż od obcych osób, co sprawia, że doświadczają jej w teoretycznie bezpiecznym środowisku. Skala tego problemu jest ogromna, a tylko niewielka część przypadków jest zgłaszana do instytucji pomocowych. Badania pokazują, że co piąta kobieta doświadcza przemocy psychicznej, a co dziewiąta przemocy fizycznej ze strony aktualnego lub byłego partnera – zauważa dr Anna Więcek-Durańska, psycholożka z Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej.

Rodzaje przemocy i ich skutki

W przypadku przemocy fizycznej, 7% kobiet doświadczyło jej ze strony osób, które nie były ich partnerami, natomiast jedynie 1% zgłosiło przemoc seksualną. Przemoc psychiczna przyjmuje różne formy, w tym poniżanie, wyzywanie, ograniczanie kontaktów z rodziną oraz nadmierne kontrolowanie. Często występuje również zastraszanie, takie jak krzyczenie, niszczenie przedmiotów czy grożenie krzywdą.

Z badania EU-GBV wynika, że blisko połowa kobiet, które doświadczyły przemocy fizycznej i seksualnej od aktualnego partnera, miała różne obrażenia, takie jak siniaki czy krwawienia. Około 40% respondentek doświadczyło skaleczeń lub oparzeń. Większość uszkodzeń nie pozostawiła trwałych śladów, ale 63% kobiet odczuwało skutki psychiczne.

Przemoc seksualna i jej niedoszacowanie

3,5% kobiet, czyli co 29. respondentka, przyznało się do doświadczenia przemocy seksualnej w związku. To oznacza przymusowy kontakt seksualny lub zbliżenie, które miało miejsce z obawy przed reakcją partnera. Co dziesiąta kobieta, która doświadczyła tego rodzaju przemocy, zaszła w ciążę w wyniku niechcianego kontaktu.

Te dane są raczej niedoszacowane, a rzeczywista skala zjawiska jest znacznie większa. Rzadko porusza się temat przemocy seksualnej w związkach. Musimy pamiętać o kobietach, które nie czują się gotowe, by o tym mówić – podkreśla badaczka.

Dlaczego nie zgłaszają przemocy?

Wiele kobiet nie zgłasza przemocowych incydentów odpowiednim organom z różnych powodów. Jak wskazuje dr Więcek-Durańska, często wynika to z ukrytej i nieuświadomionej przemocy. Takie czyny są trudne do udowodnienia, a wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że doświadczają przemocy – dodaje.

Większość kobiet, które doświadczają przemocy, nie szuka pomocy, uznając swoją sytuację za prywatną. Ponad 43% z nich uważa, że ich doświadczenia nie są na tyle poważne, by zgłosić to policji, a 41% obawia się reakcji sprawcy. Z podobnych powodów wiele kobiet nie zgłasza przemocy z powodu wstydu i poczucia winy.

Wsparcie instytucjonalne i potrzeba zmian

Warto pamiętać, że przemoc to proces, w którym ofiara często czuje się winna lub współodpowiedzialna za działania agresora, co prowadzi do mechanizmów ukrywających przemoc i powrotów do sprawcy – tłumaczy dr Więcek-Durańska.

Choć instytucje wspierające oraz organy ścigania zazwyczaj są empatyczne wobec ofiar, wciąż można spotkać się z obwinianiem. Z badania EU-GBV wynika, że większość kobiet zgłaszających się na policję była zadowolona z reakcji służb. Wysoka świadomość dotycząca instytucji wspierających ofiary przestępstw była widoczna, ponieważ 90% respondentek wiedziało o istnieniu Ogólnopolskiego Pogotowia dla Osób Doznających Przemocy Domowej „Niebieska Linia” oraz innych ośrodków oferujących bezpłatną pomoc.

Ze względu na to, że statystyki nie oddają pełnego obrazu przemocowych zachowań, niezwykle istotne jest, aby badania takie jak Gender-Based Violence były przeprowadzane regularnie, aby dostosować wsparcie dla ofiar przemocy – konkluduje psycholożka.

źródło: newseria.pl