Analiza AOTMiT z 2024 roku wskazuje, że osoby powyżej 65. roku życia stanowiły aż 90% dorosłych hospitalizowanych z powodu RSV w Polsce. Dotychczas z bezpłatnych szczepień przeciw RSV skorzystało jedynie około 6,9% seniorów. Program szczepień został uruchomiony w kwietniu 2025 roku, a planowane zmiany w wykazie bezpłatnych leków mogą objąć również te szczepienia. Specjaliści ostrzegają, że u osób starszych RSV może prowadzić do hospitalizacji oraz zaostrzenia przewlekłych schorzeń, co wiąże się z utratą sprawności.

Sezon infekcyjny i szczepienia

– Wrzesień i październik to czas, kiedy powinniśmy pomyśleć o szczepieniu na grypę, a także o szczepieniu przeciw RSV. Wzrost liczby infekcji wymaga zabezpieczenia pacjentów, aby uniknąć zakażenia, które mogłoby prowadzić do pogorszenia chorób kardiologicznych, takich jak niewydolność serca czy choroba wieńcowa, a także zwiększać ryzyko migotania przedsionków – podkreśla prof. dr hab. n. med. Paweł Balsam, kierownik Oddziału Klinicznego Elektrokardiologii Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego WUM.

Szczepienie przeciw RSV można wykonać w tej samej wizycie, co szczepienie przeciw grypie, ponieważ preparaty podawane są w różne miejsca ciała, bez potrzeby zachowywania odstępów między nimi.

Korzyści z koadministracji szczepień

– Koadministracja szczepień przeciw RSV i grypie ma sens, ponieważ ułatwia życie pacjentowi. Nie musi on dwa razy odwiedzać apteki ani zgłaszać się na szczepienie. Można to wszystko zrealizować w jednej wizycie, oczywiście w oddzielne miejsca ciała, co pozwala zabezpieczyć pacjenta przed dwiema jednostkami chorobowymi jednocześnie – stwierdza prof. Paweł Balsam.

W pierwszych 14 tygodniach 2026 roku w Polsce odnotowano 102,2 tys. przypadków zakażeń RSV, podczas gdy w analogicznym okresie roku poprzedniego było ich 141,6 tys. GIS zwraca uwagę, że rzeczywista liczba zachorowań może być znacznie wyższa z uwagi na niedostateczne raportowanie.

Ryzyko zakażeń RSV wśród seniorów

RSV, czyli wirus syncytialny, wywołuje infekcje dróg oddechowych w różnych grupach wiekowych, jednak szczególnie ciężki przebieg obserwuje się u osób starszych. Ryzyko wzrasta wraz z wiekiem i w przypadku współistniejących chorób przewlekłych.

– Zakażenie wirusem RSV u osób powyżej 65. roku życia ma znacznie gorsze rokowanie. Związane jest to z obniżoną odpornością oraz często występującymi chorobami sercowo-naczyniowymi, takimi jak nadciśnienie, migotanie przedsionków czy niewydolność serca. Infekcja RSV sprzyja zaostrzeniu tych schorzeń. Często pacjenci po takiej infekcji nie wracają do pełnej sprawności fizycznej. Dlatego przebieg infekcji u seniorów jest znacznie trudniejszy, a w niektórych przypadkach może prowadzić do zgonu – wyjaśnia prof. Paweł Balsam.

AOTMiT w analizie z 2024 roku potwierdził, że osoby powyżej 65. roku życia stanowiły 90% dorosłych hospitalizowanych z powodu RSV w Polsce.

Śmiertelność związana z RSV

– RSV to niebezpieczna infekcja dróg oddechowych, mogąca znacznie pogorszyć stan zdrowia pacjenta. Śmiertelność wewnątrzszpitalna wśród osób powyżej 60. roku życia wynosi 6-8%, co jest nawet wyższe niż w przypadku grypy. O grypie wiemy dużo, obawiamy się jej, natomiast RSV często postrzegane jest jako choroba dziecięca. To mylne, ponieważ wiele osób w wyniku tej infekcji doświadcza znacznych problemów zdrowotnych i wymaga hospitalizacji – dodaje prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego WUM.

Szczepienie przeciw RSV znacząco zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji oraz jej potencjalnych powikłań, które mogą być groźne dla seniorów. W ostatnim sezonie przeciw grypie zaszczepiło się 2,3 mln osób, a w grupie wiekowej 65+ odsetek zaszczepionych wyniósł około 16%. Od kwietnia 2025 roku szczepienie przeciw RSV jest bezpłatne dla osób powyżej 65. roku życia, jednak z tej możliwości skorzystało dotychczas około 500 tys. seniorów, co stanowi mniej niż 7% tej grupy.

Wpływ szczepień na hospitalizacje

Dane z badań przeprowadzonych w innych krajach wskazują, że szczepienia przeciw RSV wpływają na redukcję hospitalizacji z powodu schorzeń oddechowych i sercowo-płucnych.

– Szczepienie przeciwko RSV prowadzi do zmniejszenia liczby hospitalizacji z powodu chorób układu oddechowego o 10%, a z przyczyn sercowo-płucnych o 15%. Oznacza to, że dzięki szczepieniu możemy uniknąć 10% hospitalizacji związanych z zakażeniami dróg oddechowych oraz 1/6 hospitalizacji z przyczyn sercowo-płucnych. To znaczące liczby – zauważa prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar, kierownik Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym WUM, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.

W Szkocji w pierwszym sezonie szczepień przeciw RSV zaszczepiło się około 70% uprawnionych seniorów, co doprowadziło do 62% spadku liczby hospitalizacji związanych z RSV w tej grupie. W sezonie 2025/2026 wyszczepialność utrzymała się na poziomie blisko 70%. Dane z Wielkiej Brytanii pokazują, że skuteczność szczepienia w zapobieganiu hospitalizacjom związanym z RSV u osób w wieku 75-79 lat wynosi około 75%.

Niepokojące zmiany w polityce zdrowotnej

Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie zmian na liście bezpłatnych leków dla seniorów, co może wpłynąć również na dostępność szczepienia przeciw RSV.

– W mediach pojawiły się informacje, że szczepienie przeciwko RSV, które jest jednym z najważniejszych patogenów układu oddechowego, szczególnie niebezpiecznym dla osób starszych, może zostać usunięte z listy 65+. Uważam, że to budzi ogromny niepokój – komentuje prof. Ernest Kuchar. – To, co udało nam się osiągnąć, jest w dużej mierze zasługą bezpłatnych szczepień dla populacji 65+. Nowe szczepionki oraz terapie są kosztowne, dlatego bariera cenowa jest kluczowa, oprócz przekonań dotyczących dostępności szczepień. Bezpłatność była pierwszym krokiem, który znacząco zachęcał do szczepień.

Ocena zasadności finansowania szczepień

AOTMiT ocenił zasadność finansowania szczepień przeciw RSV i uznał je za uzasadnione wśród osób powyżej 65. roku życia. W analizie opłacalności szczepień uwzględniono nie tylko same zakażenia, ale także ich konsekwencje, w tym zaostrzenie chorób przewlekłych oraz związane z nimi hospitalizacje.

– Pieniędzy nigdy nie brakuje na wszystko, a rząd powinien inwestować w to, co z perspektywy zdrowia populacji jest najbardziej opłacalne. AOTMiT, na zlecenie rządu, przeprowadza takie analizy. To złożony proces, ponieważ szczepienia przeciwko RSV pozwalają uniknąć nie tylko samego zachorowania, ale także powikłań, które w populacji seniorów dotyczą przede wszystkim dekompensacji cukrzycy, zaostrzenia POChP, choroby wieńcowej czy niewydolności krążenia. Należy również brać pod uwagę zgony, utratę jakości życia oraz samodzielności osób starszych – wyjaśnia prof. Ernest Kuchar.

Gdzie można się zaszczepić?

Szczepienia przeciw RSV można przeprowadzać nie tylko w placówkach medycznych, ale także w aptekach. Od sierpnia 2025 roku farmaceuci będą mogli wystawiać recepty na szczepionki finansowane z publicznych środków oraz podawać je na miejscu. Dotyczy to w szczególności szczepień przeciw RSV i grypie. Eksperci zwracają uwagę, że przy niskiej wyszczepialności konieczna jest także aktywna rekomendacja szczepień przez lekarzy.

– Jeżeli pacjent pyta, czy powinien się zaszczepić, lekarz powinien odpowiedzieć „tak”, jednak preferowalibyśmy, aby to lekarz proaktywnie pytał pacjenta o szczepienia, oceniając go pod kątem zagrożeń związanych z jego schorzeniami współistniejącymi – twierdzi prof. Leszek Czupryniak. – Popełniamy poważny błąd, nie rekomendując szczepień tak często i tak wielu pacjentom, jak powinniśmy to robić.

źródło: newseria.pl