Minione 25 lat przyniosło znaczący postęp w metodach terapii nowotworowej. Oprócz tradycyjnej chemioterapii, wprowadzono terapie celowane oraz immunoterapię, co sprawia, że decyzje terapeutyczne coraz częściej opierają się na molekularnych zmianach w komórkach nowotworowych. Dzięki tym nowym podejściom, leczenie staje się bardziej efektywne, a jednocześnie mniej szkodliwe dla zdrowych tkanek, co pozwala na długoterminowe kontrolowanie zaawansowanych nowotworów. W Stanach Zjednoczonych pięcioletni wskaźnik przeżyć dla wszystkich nowotworów wynosi obecnie 70%, w porównaniu do 49% w latach 70.

Postęp w leczeniu nowotworów

– Na początku XXI wieku w systemowym leczeniu polegaliśmy głównie na chemioterapii, z rzadka stosując hormonoterapię, która miała mniejsze znaczenie. Chemioterapia działa na wszystkie dzielące się komórki, co jest problematyczne, ponieważ zdrowe organizmy też mają komórki, które się dzielą – na przykład komórki krwiotwórcze czy nabłonkowe. To prowadziło do toksyczności chemioterapii oraz ograniczeń w możliwości zwiększania dawek – wyjaśnia prof. dr hab. Jacek Jassem, kierownik Katedry i Kliniki Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Współczesne metody leczenia

Chemioterapia nadal ma swoje miejsce w leczeniu nowotworów, ale obecnie nie jest jedyną opcją terapeutyczną. Jej połączenie z terapiami celowanymi i immunoterapią znacznie poszerza możliwości terapeutyczne. Jak wynika z raportu American Cancer Society „Cancer Statistics, 2026”, znaczną poprawę odnotowano w przypadku nowotworów, które wcześniej miały złe rokowania. W latach 1995-2021 pięcioletni wskaźnik przeżyć dla szpiczaka mnogiego wzrósł z 32% do 62%, raka wątroby z 7% do 22%, a raka płuca z 15% do 28%.

Wzrost przeżywalności w zaawansowanych nowotworach

Wskaźniki przeżywalności w przypadku nowotworów zdiagnozowanych w stadium rozsiewu również uległy poprawie. Pięcioletnia przeżywalność wzrosła z 17% w połowie lat 90. do 35% wśród pacjentów zdiagnozowanych w latach 2015-2021. Autorzy raportu przypisują tę poprawę zarówno rozwojowi metod leczenia, jak i wcześniejszemu wykrywaniu choroby.

Nowe możliwości terapeutyczne

– Wzrost innych metod leczenia wynika przede wszystkim z poznania profili molekularnych wielu nowotworów. Stworzenie atlasu genomu człowieka oraz atlasu zmian molekularnych związanych z nowotworami ujawniło, że wiele z nich jest napędzanych przez konkretne zmiany molekularne. Jeśli zablokujemy określone szlaki, nowotwór przestaje się rozwijać. To rozpoczęło erę terapii celowanych, które wpływają na słabe punkty nowotworów, minimalizując uszkodzenia zdrowych komórek – podkreśla prof. dr hab. Jacek Jassem.

Przykłady skutecznych terapii

Przykładem skuteczności terapii celowanych jest przewlekła białaczka szpikowa. Zgodnie z danymi American Cancer Society, pięcioletni wskaźnik przeżyć wzrósł z 22% w latach 70. do 70% wśród pacjentów zdiagnozowanych w latach 2015-2021. Autorzy raportu przypisują tę poprawę głównie inhibitorom kinaz tyrozynowych, które pozwalają większości pacjentów żyć niemal jak osoby z populacji ogólnej.

Rewolucja w immunoterapii

– W XXI wieku nastąpił przełom w immunoterapii, która nie atakuje bezpośrednio nowotworu, lecz uruchamia mechanizmy umożliwiające aktywność limfocytów T – kluczowych komórek układu odpornościowego w walce z nowotworami. Wzmocnienie układu odpornościowego, który był tłumiony przez komórki nowotworowe, przyniosło imponujące wyniki w terapii – zaznacza onkolog.

Efekty immunoterapii

Immunoterapia przyniosła znakomite rezultaty, szczególnie w leczeniu zaawansowanego czerniaka. W Stanach Zjednoczonych w latach 2013-2016 odnotowano 17,9% spadek współczynnika zgonów z powodu czerniaka, co zbiegło się z upowszechnieniem immunoterapii oraz terapii ukierunkowanych molekularnie.

Nowotwory przewlekłe

– Nagle okazało się, że w przypadku rozsianego czerniaka, gdzie większość pacjentów umierała w ciągu roku, można osiągnąć długoterminowe przeżycia. Pacjenci żyją z kontrolowanym nowotworem, tak jak osoby zdrowe, umierając z innych powodów. Rozsiany czerniak stał się chorobą przewlekłą. Później analogiczne wyniki osiągnięto w przypadku niedrobnokomórkowego raka płuca oraz innych nowotworów. Immunoterapia ma zastosowanie w większości nowotworów – ocenia prof. Jacek Jassem.

Wykorzystanie diagnostyki molekularnej

Rozwój diagnostyki molekularnej umożliwił zastosowanie tych samych leków w różnych nowotworach, jeśli występują w nich wspólne zmiany molekularne.

Badania molekularne

– Możemy przeprowadzić badania i sprawdzić, czy w danym nowotworze występuje określone zaburzenie molekularne. Jeśli je zidentyfikujemy, możemy zastosować lek ukierunkowany na tę zmianę. Terapie agnostyczne zyskują na popularności, ponieważ zdobyliśmy szeroką wiedzę o nowotworach i wiemy, na co zwracać uwagę – wyjaśnia prof. dr hab. Jacek Jassem.

źródło: newseria.pl