Redakcja TU SIĘ DZIEJE!
Coraz więcej Polaków decyduje się na szczepienia przeciwko grypie, RSV oraz półpaścowi. Mimo to, eksperci zwracają uwagę na niewystarczający poziom wyszczepialności dorosłych, a w szczególności osób starszych. Zbliżający się sezon infekcyjny może być doskonałą okazją nie tylko do szczepienia przeciw grypie, ale również do oceny szerszych potrzeb pacjentów w zakresie profilaktyki.
Sezon infekcyjny i jego wyzwania
– Ostatni sezon infekcyjny okazał się dosyć intensywny pod względem przypadków grypy. Jak co roku, jest to jeden z najważniejszych problemów zdrowotnych. Na drugim miejscu znalazły się zakażenia RSV, które głównie dotykały dzieci do drugiego roku życia. Należy jednak pamiętać, że znaczne obciążenie występuje także wśród osób powyżej 65. roku życia. Jeśli chodzi o COVID-19, to w ubiegłym sezonie sytuacja była umiarkowana, chociaż zauważyliśmy wzrost zachorowań – mówi prof. dr hab. n. med. Iwona Paradowska-Stankiewicz, konsultant krajowy w dziedzinie epidemiologii.
Statystyki zachorowań
W sezonie 2025/2026 szczyt zachorowań na grypę przypadł na okres między 26 stycznia a 1 lutego 2026 roku, kiedy to liczba przypadków na 100 tys. mieszkańców wyniosła 403,7. Z kolei dla RSV kulminacja miała miejsce między 9 a 15 marca 2026 roku, osiągając wartość 32,2. Te dane pochodzą z raportu o chorobach zakaźnych, przygotowanego we współpracy Centrum e-Zdrowia (CeZ) z Głównym Inspektoratem Sanitarnym oraz Ministerstwem Zdrowia.
Obciążenia zdrowotne przez cały rok
– To są główne problemy związane z tzw. sezonowymi chorobami infekcyjnymi, ale warto również zwrócić uwagę na obciążenia występujące przez cały rok, takie jak pneumokoki czy półpasiec. Ze względu na to, że jest to problem całoroczny, liczba zachorowań jest bardzo zróżnicowana. W tym przypadku duże obciążenie dotyczy osób starszych powyżej 65. roku życia – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Iwona Paradowska-Stankiewicz.
Wzrost liczby szczepień przeciw grypie
Według danych CeZ, liczba osób zaszczepionych na grypę w sezonie 2025/2026 wyniosła 2,297 mln, podczas gdy w roku ubiegłym było to 1,8 mln, a dwa lata wcześniej – 1,643 mln.
– W ostatnim czasie obserwujemy pozytywną tendencję wzrostu zainteresowania szczepieniami. Chodzi tu głównie o szczepienia dla dorosłych, w tym osób starszych, które nie są realizowane w ramach kalendarza szczepień. Statystyki pokazują, że w porównaniu do poprzedniego sezonu, liczba osób, które skorzystały ze szczepień przeciw grypie, wzrosła o 28 proc. To nadal nie jest jednak zadowalający wynik, ponieważ w skali całej populacji wynosi to tylko 6,2 proc., a w przypadku osób starszych 16 proc. – podkreśla konsultant krajowy w dziedzinie epidemiologii. – Oczekiwania wskazują, że w przypadku osób starszych odsetek zaszczepionych powinien wynosić 75 proc., więc wciąż mamy wiele do zrobienia – dodaje.
Porównanie z danymi Unii Europejskiej
Z danych Eurostatu wynika, że w 2023 roku w Unii Europejskiej przeciw grypie sezonowej zaszczepiło się 47,1 proc. osób w wieku 65 lat i starszych.
Interesujące dane dotyczące RSV
– W przypadku RSV również odnotowujemy pozytywne tendencje. Zainteresowanie tymi szczepieniami, szczególnie wśród osób starszych, było znaczne. Przypomnijmy, że te szczepienia z refundacją wprowadzono dopiero w zeszłym roku, więc w tym sezonie także spodziewamy się dużego zainteresowania – zaznacza dr hab. n. med. Iwona Paradowska-Stankiewicz.
Dostępność szczepień przeciw RSV
Dostępne są dwa preparaty szczepionek przeciw RSV, które dla osób w wieku 65 lat i starszych są bezpłatne, natomiast dla osób w wieku 60-64 lat objęte są 50-proc. refundacją. W sezonie 2025/2026 zaszczepiło się na RSV nieco ponad 627 tys. Polaków, co stanowi wzrost o ponad pół miliona w porównaniu do roku poprzedniego (71,9 tys.). Największe zainteresowanie wystąpiło w grupie wiekowej 70-74 lata (162,5 tys.).
Wzrost zainteresowania szczepieniami przeciw półpaścowi
– W przypadku półpaśca również obserwujemy rosnące zainteresowanie. Co do pneumokoków, czas pokaże, ale na pewno poziom zaszczepienia powinien się poprawić, co będzie się wiązało z większym zainteresowaniem tymi szczepionkami wśród osób starszych – zaznacza konsultant krajowy w dziedzinie epidemiologii.
Po rozszerzeniu refundacji zauważono znaczący wzrost liczby szczepień przeciw półpaścowi. W 2025 roku zaszczepiło się ponad 177 tys. osób, w porównaniu do niespełna 15 tys. rok wcześniej.
Rola szczepień w profilaktyce
Szczepienia są fundamentem profilaktyki. To najbardziej efektywna i kosztowo opłacalna metoda zapobiegania w medycynie. Chronią nie tylko przed infekcją, ale także przed hospitalizacją oraz ciężkim przebiegiem choroby. Czasami, jak ostatnio wiemy, także przed innymi konsekwencjami, nawet niezwiązanymi z samą infekcją. Dlatego szczepienia powinny być promowane wśród wszystkich, którzy są narażeni na ciężki przebieg choroby – uważa prof. dr hab. n. med. Krzysztof Tomasiewicz, prezes Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.
Możliwość łączenia szczepień
Jak podkreśla prof. dr hab. n. med. Krzysztof Tomasiewicz, wiele szczepionek można podawać jednocześnie. – Oczywiście obowiązują pewne zasady łączenia, ale szczepienia, które są dostępne w tej chwili, mogą być stosowane w tym samym dniu. Podawane są w różne miejsca, chyba że jest to szczepionka skojarzona, czyli preparaty zawierające różne szczepionki – zaznacza prezes Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych.
Znaczenie rozmowy z pacjentem
Ważne jest, aby lekarze rozmawiali z pacjentami i rozwiewali ich wątpliwości dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych.
– Najważniejsze jest, aby porozmawiać z pacjentem, aby nie szukał informacji w internecie i nie napotykał na fałszywe wiadomości – podkreśla dr n. med. Justyna Tymińska z Wydziału Medycznego Uczelni Łazarskiego, członek zarządu Oddziału Mazowieckiego Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej.
Możliwości szczepień w aptekach
Dorośli pacjenci mogą się zaszczepić w aptekach, które podpisały umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ) przeciwko 18 chorobom, w tym m.in. grypie, pneumokokom, półpaścowi czy COVID-19. Szczepionki w aptekach są bezpłatne, częściowo refundowane (np. w 50 proc.) lub pełnopłatne, w zależności od rodzaju szczepionki i wieku pacjenta.
– Kiedyś pacjent musiał udać się do lekarza, otrzymać receptę, wrócić do apteki, wykupić szczepionkę, a następnie ponownie udać się do lekarza lub pielęgniarki, aby się zaszczepić. Teraz pacjent ma wszystko w jednym kroku: przychodzi do apteki, przechodzi kwalifikację, otrzymuje receptę ze zniżką i podanie szczepionki z pełną refundacją, więc nie ma prostszej opcji – wyjaśnia dr n. med. Marek Tomków, prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej.
Nowe uprawnienia farmaceutów
Od 14 lutego 2025 roku zwiększono kompetencje farmaceutów, którzy teraz mogą wystawiać recepty na szczepienia zalecane i wykonywać je w aptekach.
– Osiemnaście szczepień jest już obecnie refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Mówimy tu o kwalifikacji oraz samym podaniu szczepionki. Dodatkowo istnieje 26 szczepień, które można wykonać w aptece, obejmujących podstawowe, takie jak COVID-19, grypa czy szczepienie przeciw RSV, a także te stosowane przeciwko chorobom egzotycznym. To bardzo szeroka oferta, dostępna dla pacjentów praktycznie od ręki. Te atuty sprawiają, że pacjenci wybierają apteczne punkty szczepień – zaznacza dr n. med. Marek Tomków.
Statystyki punktów szczepień w Polsce
Obecnie w Polsce działa 2440 aptecznych punktów szczepień, w których na przełomie 2025 i 2026 roku wykonano około 1,2 mln szczepień. Szacuje się, że codziennie apteki odwiedza 2,5 mln osób.
źródło: newseria.pl
